Deepfake là sự kết hợp giữa "deep learning" (học sâu) và "fake" (giả). Công nghệ này sử dụng AI để phân tích cử chỉ, nét mặt và giọng nói của một người, sau đó tái tạo và chỉnh sửa để tạo ra video hoặc hình ảnh trông như thật .

Điều đáng lo ngại là kẻ xấu có thể thực hiện video giả chỉ với một bức ảnh và 5 giây giọng nói của nạn nhân. Người dùng càng đăng nhiều ảnh, video lên mạng, tội phạm mạng càng dễ tạo ra deepfake hoàn hảo .

Các dấu hiệu giúp bạn nhận biết một cuộc gọi video Deepfake:

1. Cuộc gọi diễn ra rất ngắn, chập chờn, chất lượng thấp

Các cuộc gọi deepfake thường chỉ kéo dài 5-7 giây rồi tắt với lý do "sóng yếu", "mất tiền" hoặc "đường truyền kém". Kẻ gian chỉ muốn bạn nhìn thoáng qua gương mặt quen thuộc để tạo niềm tin, sau đó chuyển sang nhắn tin để tiếp tục lừa đảo .

2. Chuyển động mắt, khuôn mặt và khẩu hình không tự nhiên

Công nghệ AI hiện tại chưa thể bắt chước hoàn hảo cách chớp mắt tự nhiên của con người. Khi giao tiếp, ánh mắt thường thay đổi theo chuyển động của đối phương, nhưng video deepfake không làm được điều này .

Ngoài ra, nếu thấy:

• Khuôn mặt thiếu cân đối, mắt và mũi "mỗi cái một hướng"

• Biểu cảm cứng đờ, không thể hiện cảm xúc tự nhiên

• Cười nhưng đột ngột dừng lại, cảm xúc không đồng bộ với hành động 

• Khẩu hình không khớp với âm thanh (vì deepfake thường ghép video và âm thanh từ hai tệp riêng biệt) 

3. Màu da và ánh sáng bất thường

Nếu màu da của người gọi thay đổi khi chuyển từ khung hình này sang khung hình khác, hoặc xuất hiện ánh sáng kỳ lạ, bóng đổ sai vị trí, đó có thể là video được tạo bởi AI .

4. Âm thanh robot, thiếu âm thanh môi trường

Giọng nói từ phần mềm AI thường có tiếng ồn kỹ thuật số và thiếu âm thanh của môi trường tự nhiên (tiếng xe cộ, tiếng gió, tiếng người xung quanh...) .

5. Video quá hoàn hảo trong thời gian ngắn

Nếu bạn xem một video chỉ kéo dài vài giây nhưng mọi thứ từ góc máy, ánh sáng đến cảm xúc đều quá hoàn hảo, hãy nghi ngờ ngay .

---

Cách bảo vệ bản thân khỏi cuộc gọi Deepfake:

1. Cúp máy ngay lập tức nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào .

2. Gọi lại bằng số điện thoại thường (không qua mạng xã hội) để xác minh với người thân .

3. Đặt câu hỏi riêng mà chỉ người thân mới biết (ví dụ: "Hôm qua mẹ nấu món gì?", "Sinh nhật bố ngày nào?") .

4. Không chuyển tiền theo hướng dẫn qua cuộc gọi video, đặc biệt khi nội dung yêu cầu chuyển ngay .

5. Hạn chế chia sẻ ảnh, video công khai trên mạng xã hội để giảm nguy cơ bị lấy dữ liệu tạo deepfake .

6. Kích hoạt bảo mật 2 lớp (2FA) cho tài khoản mạng xã hội và ngân hàng.

---

Công cụ hỗ trợ kiểm tra video nghi ngờ:

Nếu bạn nghi ngờ một video nào đó được tạo bởi AI, có thể sử dụng các công cụ miễn phí để kiểm tra:

• ScreenApp Video Analyzer: Tải video lên hoặc dán link YouTube, hệ thống sẽ phân tích và đưa ra kết luận về khả năng video được tạo bởi AI .

• Hive AI Detector hoặc Deepware Scanner: Các công cụ trực tuyến giúp phát hiện nội dung AI .

• Intel FakeCatcher hay Microsoft Video Authenticator: Phân tích lưu lượng máu dưới da, chuyển động khuôn miệng so với lời thoại để phát hiện Deepfake .

---

Lưu ý quan trọng:

Theo cảnh báo từ các chuyên gia, tình trạng lừa đảo bằng Deepfake có thể sẽ bùng phát mạnh mẽ trong thời gian tới, vì số tiền kẻ gian chiếm được qua mỗi vụ việc là khá lớn trong khi công sức chúng bỏ ra không nhiều . Công nghệ Deepfake đang ngày càng tinh vi, và trong tương lai, việc phân biệt thật - giả bằng mắt thường sẽ ngày càng khó khăn hơn .

Vì vậy, sự cảnh giác, kiến thức và thói quen an toàn chính là "vũ khí" mạnh nhất để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những chiêu trò lừa đảo trực tuyến.