Bạn có thấy mình đang ngại nghe máy từ số lạ, không dám bấm vào đường link dù chỉ là tò mò? Cảm giác ấy không sai, cũng không phải là quá lo xa. Trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi, việc cảnh giác cao độ chính là phản xạ tự nhiên và cần thiết để bảo vệ tài sản của mình.

Lý do khiến chúng ta lo sợ là có thật

Tội phạm lừa đảo trực tuyến đang hoạt động với nhiều kịch bản cực kỳ tinh vi, đánh trúng vào tâm lý và sự thiếu hiểu biết của người dân:

• Giả danh cơ quan chức năng: Những cuộc gọi tự xưng là công an, viện kiểm sát, cán bộ thuế hoặc nhà mạng thông báo bạn liên quan đến vụ án, yêu cầu "xác minh tài khoản" hoặc "chuẩn hóa thông tin thuê bao" nhằm mục đích đánh cắp thông tin và tiền bạc.

• Deepfake và giả giọng bằng AI: Công nghệ hiện đại cho phép kẻ gian cắt ghép khuôn mặt, giả giọng người thân hoặc cán bộ để gọi video trực tiếp. Khi thấy người thân "cấp cứu" trên màn hình, bạn rất dễ hoảng loạn và chuyển tiền ngay.

• Mạo danh nhà mạng yêu cầu chuẩn hóa SIM: Lợi dụng các quy định mới về SIM, đối tượng gửi đường link giả mạo hoặc gọi điện yêu cầu cài ứng dụng lạ. Nếu làm theo, họ có thể chiếm quyền kiểm soát SIM và mọi tài khoản ngân hàng của bạn.

• Chiếm quyền SIM (SIM Swap): Kẻ gian dùng thông tin cá nhân lấy được để giả mạo bạn ra cửa hàng nhà mạng xin cấp lại SIM. Lúc đó, điện thoại của bạn sẽ mất sóng và mọi mã OTP đều về tay kẻ gian.

• Các chiêu trò khác: Trúng thưởng, việc nhẹ lương cao trên sàn thương mại điện tử, bẫy tình cảm rồi rủ đầu tư, hay thậm chí là giả danh "dịch vụ lấy lại tiền" cho nạn nhân đã bị lừa...

Làm thế nào để bảo vệ bản thân một cách chủ động?

Chìa khóa để chống lại nỗi sợ là trang bị kiến thức và thực hành các thói quen an toàn:

1. Nguyên tắc "KHÔNG" cho mọi cuộc gọi và tin nhắn:

• Không cung cấp thông tin cá nhân, số CMND/CCCD, mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại hoặc tin nhắn.

• Không bấm vào bất kỳ đường link lạ nào được gửi đến qua SMS, Zalo hay Messenger.

• Không tải các ứng dụng (.apk) hoặc cài đặt phần mềm theo hướng dẫn từ người lạ.

• Không chuyển tiền vào tài khoản được yêu cầu qua điện thoại.

2. Hành động cụ thể khi nghi ngờ:

• Cúp máy ngay lập tức: Đừng tranh luận hay thương lượng với chúng. Những cuộc gọi này thường gây áp lực, đe dọa để bạn mất bình tĩnh.

• Tự mình kiểm chứng: Nếu cuộc gọi tự xưng là ngân hàng hay công an, hãy tự tìm số tổng đài chính thức của đơn vị đó để gọi hỏi lại. Tuyệt đối không gọi lại số máy lạ vừa gọi đến cho bạn.

• Kiểm tra SIM khi điện thoại mất sóng đột ngột: Nếu máy bạn bỗng mất sóng dù khu vực khác vẫn có sóng, hãy dùng máy khác gọi ngay cho tổng đài nhà mạng để kiểm tra SIM có bị chiếm quyền không.

3. Các biện pháp bảo vệ chủ động:

• Mật khẩu mạnh và bảo mật hai lớp: Thường xuyên thay đổi mật khẩu tài khoản ngân hàng, sử dụng kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Kích hoạt xác thực 2 yếu tố (2FA) bằng sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt) hoặc ứng dụng tạo mã OTP (Google Authenticator) thay vì chỉ dùng SMS OTP.

• Cài đặt ứng dụng an toàn: Chỉ tải ứng dụng từ các kho chính thức như Google Play hoặc App Store. Cảnh giác với các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập bất thường (ví dụ: một ứng dụng "đăng kiểm" nhưng lại yêu cầu quyền đọc tin nhắn và danh bạ).

• Cập nhật kiến thức và chia sẻ: Thường xuyên đọc các cảnh báo lừa đảo từ cơ quan chức năng. Đặc biệt, hãy chia sẻ các thông tin này cho người thân lớn tuổi, nhóm đối tượng dễ bị nhắm đến nhất.

Cuộc sống số mang đến nhiều tiện ích nhưng cũng lắm rủi ro. Sự cảnh giác và những thói quen an toàn trên đây sẽ là “lá chắn” vững chắc, giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình khỏi những cạm bẫy trực tuyến.